Mural Bels Lijntje door Jori van Boxtel

150 jaar Bels Lijntje

De Tilburgse wijkraad de Blaak gaf drie kunstenaars de opdracht om ideeën voor een muurschildering op de Blaak - het viaduct van het Bels Lijntje onder de rijksweg A58 - te ontwikkelen. Met het doel het historisch belang van het Bels Lijntje te benadrukken en om de entree naar het Bels Lijntje meer aanzien te geven. Alumna Jori van Boxtel viel de eer te beurt om de mural op het viaduct te realiseren.

"Een kunstwerk kan iets vertellen van de betekenis van de plek. Het is een verfraaiing voor het landschap voor de plek en voor de duizenden fietsers die passeren. Zo krijgen ze iets mee van waar ze zijn op de plek: de geest van de plek zichtbaar maken."  Tine de Weyer, initiatiefnemer en voorzitter Coöperatie Bels Lijntje in de uitzending van Wakker! op maandag 2 oktober bij Omroep Brabant
 

Mural voor Bels Lijntje
Mural voor Bels Lijntje
Mural voor Bels Lijntje
Previous
Next

Het ontwerp

In het ontwerp voor de passage van het Bels Lijntje ging Jori uit van twee hoofdthema's: de fauna van het omliggende natuurgebied en de cultuurhistorische en hedendaagse waarde van het Bels Lijntje. Deze twee thema's komen samen, bekeken vanuit een trein die over het Bels Lijntje rijdt, waaraanhet het landschap voorbijtrekt. De natuur verandert in kleurvlakken en wordt als het ware vloeibaar en beweeglijk, net als water.

Aandacht voor de natuur

Boven de watergrens zijn dieren die in Stadsbos 013 leven gedetailleerd verbeeld. De bij vliegt over het bijenlint, dat langs het Bels Lijntje loopt. De poelkikker laat zich sinds een paar jaar zien in het stadsbos. De huismus nestelt in boerderijen en vroeger ook in de wachtershuisjes langs het Bels Lijntje. De blauwe reiger staat roerloos klaar om een riviergrondel te vangen. De nijlgans staat de toeschouwer imponerend aan te kijken. De libelle verbeeldt de historie van de plek, omdat libellen al meer dan 150 miljoen jaar bestaan.

Het viaduct is een belangrijke ecologische verbindingszone. Jori vergrootte de natuur uit met doel de verwondering te creëren over hoe indrukwekkend de dieren in de omgeving eigenlijk zijn. Zo wil ze de toeschouwers inspireren meer aandacht te schenken aan de omliggende natuur.

Mural voor Bels Lijntje

Bels Lijntje

Het verleden van het Bels Lijntje is aan de oppervlakte niet meer zichtbaar. Daarom vertelt Jori het verhaal onder de oppervlakte, onder water. De silhouetachtige vormen vertellen chronologisch hoe de spoorweg en de smokkelroute overgaan in het huidige fietspad en de recreatieve functie van het Bels Lijntje. Kenmerkend voor het Bels Lijntje zijn de smokkelaars die vanaf de Eerste Wereldoorlog smokkelwaar over de grens van Nederland naar België smokkelden. Het viaduct staat symbool voor de poort van Nederland naar België en andersom. In de afbeelding op het viaduct vanuit Tilburg richting Turnhout sluipen smokkelaars onder de poten van de reiger door, die de grens symboliseert.

Langs de route van het Bels Lijntje stonden 28 seinwachtershuisjes. De bewoners moesten elke keer wanneer de trein passeerde het wegverkeer stoppen. Meestal was het de vrouw des huizes die met een vlag aankondigde dat de trein naderde. Vervolgens verandert het Bels Lijntje in het huidige fietspad en recreatiegebied. Er fietsen mensen op een tandem voorbij en helemaal rechts zitten twee mensen te kaarten. Een van hen draagt een jokersmuts, wat verwijst naar Turnhout, dat als bijnaam de Speelkaartenstad heeft.

Mural voor Bels Lijntje

Vanuit Turnhout richting Tilburg is als eerste het station van Riel afgebeeld. Dit hoogbouwstation was identiek aan het station van Alphen. Verderop rijdt een stoomtrein over het Bels Lijntje. Naarna gaat het spoor over in het heden en fietst er iemand van of naar zijn werk over het fietspad. Op de meest rechtse drager staat een man met een kruik in zijn hand, afkomstig van de naam Kruikenstad, de naam die Tilburg tijdens carnaval heeft. Tilburgers worden kruikenzeikers genoemd. Het verhaal gaat dat Tilburgers urine spaarden in kruiken en deze verkochten om vervolgens wol in te wassen. Dit refereert aan de textielindustrie van Tilburg.

Over de kunstenaar

Jori van Boxtel studeerde in 2014 af aan AKV|St.Joost in de richting Illustratie en was genomineerd voor de St.Joostpenning 2014, prijs voor het beste afstudeerwerk. Na haar eindexamen selecteerde Galerie Tydeman Eindhoven haar voor de Dutch Design Week 2014 in The House of Talent. Ze exposeerde onder andere in het Erfgoedhuis in Eindhoven en Salon 2060 in Antwerpen.